back to Homepage

Bolu Hakkında

1.COĞRAFİ KONUM

Türkiye yüzölçümünün % 1,015’lik bölümünü kaplayan Bolu İli, 8.323,39 km² (832.339 Ha.) yüzölçümü ile Karadeniz Bölgesi’nin Batı Karadeniz bölümünde yer alır. Ortalama rakım 1000 m, merkez ilçe rakımı ise 725 m. civarındadır. Matematiksel konum açısından Bolu, 30 derece 32 dakika – 32 derece 36 dakika doğu boylamları ile 40 derece 06 dakika – 41 derece 01 dakika kuzey enlemleri arasındadır.

Bolu İl Merkezine göre; Dörtdivan, Yeniçağa ve Gerede İlçeleri doğuda, Mengen kuzeydoğuda, Göynük ve Mudurnu İlçeleri güneybatıda, Seben ve Kıbrıscık İlçeleri ise güneyde yer almaktadır.

Bolu’nun batısında Düzce ve Sakarya, güneybatısında Bilecik ve Eskişehir, güneyinde Ankara, doğusunda Çankırı, kuzeyinde Zonguldak ve kuzey doğusunda Karabük İlleri yer alır. İl sınır uzunluğu 621.4 km.’dir.

İl merkezi ve diğer ilçelerin yüzölçümleri km2 olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Not: Göller dahil il yüzölçümüdür.(TUİK-2002)

Düzce’nin 584 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile (09.12.1999 tarih ve 23901 sayılı R.G.) İl olarak ayrılmasıyla, Bolu’nun denizle bağlantısı kalmamıştır.

1.2.2. DAĞLAR

Doğu – Batı doğrultusunda uzanan dağlar ve bunların arasında yer alan tarıma elverişli ovalar, vadiler ve akarsu tabanları Bolu İli’nin genel görünümünü oluşturur.

Düzce İli sınırları içinde kalan Karadeniz kıyı dağları en kuzeyde ve kıyıda uzanan sırada Kaplandede ve Orhan Dağları adını alır.

Bu dağların genel yükseltisi 1.000 m. civarındadır. Daha yüksek olan içerideki sırayı Göl, Sünnice, Bolu, Elmacık ve Keremali Dağları oluşturur. En yüksek noktaları 2.000 m.’ye yakındır. Daha güneyden geçen ve Bolu İli’nin önemli bir kesimini oluşturan en yüksek sırayı ise Köroğlu, Seben ve Beylik Dağları oluşturur. Bu sıranın en yüksek noktası (Köroğlu Tepesi) 2.499 metredir. Köroğlu Dağları volkanik yapılı dağlardır.

1.2.3. OVALAR VE PLATOLAR

Ovalar: Bolu İlinde genellikle doğu-batı doğrultusunda sıralanan ovalar, dağ eşikleriyle birbirinden ayrılmıştır. Bunlar; Bolu, Gerede, Himmetoğlu ve Mudurnu Ovalarıdır.

Platolar: Küçük akarsu vadilerinin yararak parçaladığı yüksek düzlükler ve dağ ortakları olarak yer alan platoları iki grupta toplamak mümkündür.

  1. a) Karadeniz kıyı dağları arasında kalan ve ikinci depresyon alanını oluşturan alçak platolardır.
  2. b) Dağ sıralarının güneyinde kalan ve üçüncü depresyon alanını çeviren yüksek platolar.

Bolu coğrafyasında platoların (yaylaların) ayrı bir önemi vardır. Türkiye’de hemen her bölümde rastlanan yaylaların pek azı hariç, Bolu yaylaları kadar yeşil, havadar, serin ve verimli olanına rastlamak olanaksızdır. Bolu yaylaları ormanlarla kaplı dağlar üzerinde, yemyeşil ve akarsular geçen verimli düzlükler olup başlıcaları şunlardır: Aladağ, At, Kızık, Gerede, Kıbrıscık, Mengen, Göynük ve Seben Yaylaları.

1.2.4. SICAK SU KAYNAKLARI VE MADEN SULARI

Jeolojik bakımdan yurdumuzun en önemli fay tabakası üzerinde kurul­muş bulunan İlimiz zengin jeotermal su kaynaklarına sahiptir. Termal kaynak­lar iç turizm bakımından büyük önem taşımaktadır. Karacasu, Mudurnu – Babas ve Sarot, Seben – Kesenözü ve Pavlu, Göynük – Çatak Kaplıcaları İlimizdeki başlıca kaplıcalardır.

Bolu Ovasını çevreleyen dağlar orman örtüsü bakımından zengin olup, ormanlar yağışların toprağa kolayca sızmasını ve yeraltı su kaynağının zenginleşmesini sağlarlar. Bu sulardan bir kısmı diplere kaymadan yamaçlar boyunca yüzeye çıkarak çeşitli tatlı su kaynakları ve pınarları oluşturur. Buna karşın sular faylı bölümlerde toplanmış ise altta magmadan gelen kızgın gazların etkisiyle ısınır ve bazı mineralleri eritip bünyelerine alarak yüzeye çıkarlar. Bu durumda sıcak su kaynakları ve maden suları oluşur. Maden sularının en önemlileri; Ömerler, Akkaya, Kınık maden sularıdır.

1.2.5. AKARSULAR VE GÖLLER

İl sınırları içindeki topraklardan kaynaklanan suların tümü Karadeniz’e ulaşır. Başlangıç kolu Abant Gölü’nün gideğeni olan Bolu Suyu (Büyüksu) ile kaynaklarını Çağa Gölünden alan Mengen Çayı birleştikten sonra İl sınırları dışında Devrek Çayı adıyla, Filyos Çayına katılır. Filyos Çayının başlangıç kolu sayılan Gerede Çayı, Köroğlu Dağlarındaki Aladağ’ın kuzey ve doğu yamaçlarından doğar. Güney, güneybatı ve batı kesimden çıkan Kirmir, Aladağ, Çatak, Göynük ve Mudurnu Çayları, İl sınırları dışında Sakarya Irmağına katılır.

Bolu İlinde, özellikle ormanlık alanların içerisinde oluşan irili ufaklı göl­ler ülke çapında üne sahiptir. Tabii göllerin başlıcaları; Bolu’nun 32 km. güneybatısında bulunan ve denizden yüksekliği 1.325 m. ve kapladığı alan 125 Ha. olan Abant Gölü, Yeniçağa İlçesi’nde denizden yüksekliği 989 m. olan tektonik oluşumlu Yeniçağa Gölü, Göynük İlçesi’nin 11 km. kadar kuzeyinde heyelan sonucunda meydana gelen ve 15 Ha. alanı kaplayan Çubuk Gölü, yine aynı ilçe­nin 27 km. doğusunda denizden yüksekliği 820 m. olan ve 18 Ha. alanı kaplayan Sünnet Gölü, Kıbrıscık – Beypazarı yolu üzerinde 1 Ha. alanı kaplayan Karagöl, Mudurnu – Akyazı yolu üzerinde Karamurat Gölü ve Milli Park alanı ilan edilen Bolu’nun 42 km. kuzeyinde Yedigöller (Büyükgöl, Seringöl, Deringöl, Nazlıgöl, Küçükgöl, İncegöl, Sazlıgöl)’dir.

Bolu merkezine 8 km. uzaklıktaki Bolu Ova­sı’nı sulama amaçlı Gölköy Baraj Gölünün su toplama hacmi 24 milyon metreküp, en derin yeri 20 m. kadardır. Su seviyesi yüksek iken barajın alanı 185 hektarı bulmaktadır. Bolu – Seben Karayolu üzerinde 13. km de rekreasyon amaçlı Gölcük Göleti, Bolu’ya 30 km. uzaklıkta Aladağ mevkii üzerinde Aladağ Göleti ile Seben – Taşlıyayla Göleti önemli yapay göllerimizdendir.

1.2.6. İKLİM

İlimiz iklim bakımından ağırlıklı olarak Karadeniz Bölgesi’nin etkisi altında bulunmakla birlikte, coğrafi konumu nedeni ile başka komşu bölgelerin özelliklerinden de etkilenmektedir. Bolu; Karadeniz, Marmara ve Orta Anadolu ikliminden etkilenmekte, bu durum tarımsal yapıyı çeşitlendiren farklılıklara yol açmaktadır. Yüzey biçimlerinin farklılığı, denizden uzaklık ve yüksekliklerin etkileriyle İl bütününde değişik iklim türlerine ve mikro-klima alanlarına rastlamak mümkündür.

 

Mudurnu İlçesi’nin batısı ile Göynük İlçesi’nin büyük bir bölümü İç Anadolu İklim Bölgesi içindedir. Yine Seben ve Kıbrıscık ilçelerinin güney bölümleri, İç Anadolu İklim Bölgesine yakınlıkları nedeni ile farklılık gösterirler. Bolu’da genellikle Karadeniz kıyısında görülen ılıman iklimin, güneye doğru yükseltiler nedeni ile karasallaştığı görülmektedir. Bu geçiş özelliği, yörenin kuzey kesiminde serin yazlara, ılık kışlara ve mevsimlere oldukça eşit dağılan yağışlara yol açar. Güneye inildikçe yükselti artar ve yağışların dağılımı değişir. Yazlar kuraklaşır, daha sert iklim özellikleri belirir.

İlimizin güneyinde yağışlar kuzeye göre daha azdır. Yağışların Bolu’da % 60’ı, Mudurnu’da % 70’i, Seben’de % 56’sı, Göynük’te % 68’i ilkbahar ve kış aylarında görülür. Kış aylarında yağışlar, Bolu, Mudurnu ve Göynük’te kar olarak, Seben’de yağmur olarak düşer. Gerede İlçesinde yağışlar genellikle yaz mevsiminin ilk ayında en yüksek değerine ulaşır. Kış aylarında ise yağış kar olarak düşer ve uzun süre kalır.

Bolu ve çevresinde hakim rüzgar lodos’tur. Seben’de ise, kuzeyindeki dağların kuzey rüzgarlarını tutması sonucunda, daha çok güney – güneybatı rüzgarlarının etkisi görülür. Denizlerden karaya doğru gelen hava kitlelerinin getirdiği bol nem ve sıcaklığın ılımlı oluşu nem açısından zenginliğe neden olmaktadır.

1.2.7. KENTSEL YERLEŞMELERDE JEOLOJİK DURUM

Aşağıda Bolu ve İlçelerinde yer alan kentsel yerleşmelere ilişkin jeolojik durum özetle belirtilmiştir.

Merkez İlçe : Kent ve kentsel gelişme alanları tümüyle alüvyonlarla kaplıdır. Zemini oluşturan malzeme, kentin kuzey yönünde sıkışık, güneye inildikçe gevşektir, yer altı su tablosu yüzeye yakındır. İl merkezinde az hasarlı ya da hasarsız pek çok deprem meydana geldiği bilinmektedir. 1944 yılındaki depremde kentteki yapıların çoğu ağır hasar görmüştür. Güneyde Ilıcalar mevkiinden geçen ve çok faal olduğu bilinen fay hattının yakın etkisine uğramamak ve gevşek zeminli kısımlardan kaçınmak için kentin güneye doğru gelişmemesi, jeolojik yönden uygun ve gereklidir.  Kent, Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’na göre, I. Derece Tehlikeli Bölge içindedir.

Gerede : Yerleşme ve çevresinde zemin yapı temeli pek zayıf değilse de, faal bir fay hattı ilçe merkezinin tam ortasından geçmektedir. 1944 depreminde yerleşimdeki binaların % 78’den fazlası yıkılmış ya da çok ağır hasar görmüştür. Ayrıca, az hasarlı ya da hasarsız pek çok depremin olduğu bilinmektedir. Dik yamaçlarda yer yer ve batıda ilçe merkezinden çıkan yolla Devlet Yolu’nun kesiştiği yer ve çevresinde heyelan mıntıkaları vardır. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’na göre, I. Derece Tehlikeli Deprem Bölgesindedir.

Göynük : Yerleşme ile gelişme alanları flişlerden (tortul kaya) yapılıdır. Bolu ve Abant Deprem Üs Merkezlerinin etkisindedir. Dik yamaçlarda kaya düşmeleri olabilir. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’nda 2. Derece tehlikeli bölge içindedir.

Kıbrıscık: Volkanik yapı temel zemini iyi niteliktedir. Sele maruz kalabilecek yerler vardır. Bolu ve Düzce Deprem Üs Merkezlerinin etkisi altındadır. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’nda 2. Derece tehlikeli bölgededir.

Mengen: Yerleşmenin yüksek bölümleri, kil, marn (kil ve kalsiyum karbonat), kumtaşı gibi kayaçlardan, alçak bölümleri sel birikintilerinden oluşmuştur. Bolu ve Gerede Deprem Üs Merkezlerinde olan depremlerin etkisi altındadır. Yerleşme ve çevresinde, taşkınların etkisinde kalabilecek yerler vardır. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’na göre 2. Derece Tehlikeli Deprem Bölgesindedir.

 

Mudurnu: Yerleşme ve yerleşmenin gelişme alanları, genellikle, flişlerden oluşmuştur. Yer yer, volkanik kayaçlara da rastlanır. Dik yamaçlarda, düşebilecek durumda kayalar vardır. Mudurnu Çayı taşkın yapabilir. Bolu ve Abant Deprem Üs Merkezlerinin etkisindedir. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’nda 2. Derece Tehlikeli Deprem Bölgesindedir.

Seben: Deprem yönünden yapı temeli sağlamdır. Seben Deresi taşkın yapar. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası’nda 2. Derece Tehlikeli Bölgededir.

Yeniçağa: İlçe Türkiye Deprem Bölgeleri haritasında 1. Derece Tehlikeli Bölgede yer alır.

Dörtdivan: İlçe Türkiye Deprem Bölgeleri haritasında 1. Derece Tehlikeli Bölgede yer alır.

 

 

Back to Homepage

go back to the top